Op een van de koudste en meest afgelegen plekken op aarde ontdekten wetenschappers een fossiel dat meer op een vreemde steen leek dan op iets levends. Het was gerimpeld, had een rare vorm en was ongeveer zo groot als een leeggelopen voetbal. Jarenlang lag het stil in een museumcollectie, tot grote verbazing van onderzoekers die niet zeker wisten wat ze precies hadden gevonden. Pas later beseften wetenschappers dat dit mysterieuze object wel eens een van de meest opmerkelijke prehistorische ontdekkingen van de afgelopen jaren zou kunnen zijn.
Inhoudsopgave
Het fossiel bleek een enorm ei te zijn, daterend van ongeveer 66 miljoen jaar geleden. Het wordt nu beschouwd als het grootste weke-schaal-ei dat ooit is ontdekt en het eerste fossiele ei dat ooit in Antarctica is gevonden. Nog intrigerender is de mogelijkheid dat het toebehoorde aan een mosasaurus, een gigantisch zeereptiel dat ooit de oeroude oceanen domineerde tijdens het tijdperk van de dinosaurussen.
De ontdekking heeft wereldwijd grote opwinding veroorzaakt onder paleontologen. Niet alleen zet het lang bestaande aannames over de voortplanting van bepaalde prehistorische reptielen op de proef, maar het biedt ook een zeldzame blik op de oeroude ecosystemen die ooit floreerden op Antarctica. Wat begon als een vreemd gevormd fossiel met de bijnaam “Het Ding”, helpt wetenschappers nu om het verhaal van het leven miljoenen jaren geleden te herzien.
De ontdekking van een mysterieus fossiel
Het verhaal van het fossiele ei begint in 2011 op Seymour Island, een afgelegen deel van Antarctica dat bekendstaat om zijn rijke afzettingen van prehistorische fossielen. Een team Chileense paleontologen was het gebied aan het verkennen toen ze op iets ongewoons stuitten dat in de rots was ingebed.
Op het eerste gezicht leek het object niet op een typisch fossiel. Het was geen bot, schelp of tand. In plaats daarvan leek het op een ingezakte voetbal van steen. Het vreemde uiterlijk trok onmiddellijk de aandacht van de onderzoekers. Hoewel ze geen idee hadden wat het was, leek het fossiel ongewoon genoeg om te verzamelen en mee terug te nemen naar het kamp.
De wetenschappers gaven het object later de bijnaam “The Thing”, geïnspireerd door de sciencefictionfilm uit 1982 die zich afspeelt op Antarctica. De bijnaam weerspiegelde zowel het mysterieuze karakter van het fossiel als de onzekere omstandigheden waaronder de onderzoekers werkten. Tijdens perioden met barre weersomstandigheden bracht het team tijd door in hun tenten, kijkend naar de film, wat een onverwachte popcultuur-draai gaf aan een serieuze wetenschappelijke expeditie.
Na afloop van de expeditie werd het fossiel naar het Nationaal Museum voor Natuurgeschiedenis in Santiago, Chili, vervoerd. Daar bleef het jarenlang , grotendeels onbestudeerd. Onderzoekers wisten niet goed hoe ze het moesten classificeren. Zonder duidelijke aanwijzingen voor botten of andere herkenbare structuren bleef het object een raadsel.
Alles veranderde in 2018 toen paleontologe Julia Clarke van de Universiteit van Texas in Austin het museum bezocht en met de Chileense paleontoloog David Rubilar-Rogers in gesprek raakte over fossielen uit Antarctica. Antarctica had nog nooit eerder een fossiel ei opgeleverd, wat de fossiele vondsten op het continent des te intrigerender maakte.
Toen Rubilar-Rogers het mysterieuze object aan Clarke liet zien, viel haar meteen iets opvallends op aan het oppervlak. De gerimpelde textuur en de ingezakte vorm kwamen haar bekend voor. Het leek op een gigantisch ei met een zachte schaal.
Een gigantisch ei uit het tijdperk van de dinosaurussen
Verdere wetenschappelijke analyse bevestigde dat Clarkes intuïtie juist was. Het fossiel was inderdaad een ei, en een ongewoon groot ei.
Het ei, dat ongeveer 29 bij 20 centimeter meet, is ongeveer zo groot als een American football. Daarmee is het het op één na grootste ei dat ooit in fossielen is gevonden. Alleen het ei van de uitgestorven olifantvogel uit Madagaskar is groter.
Wat het Antarctische ei echter echt onderscheidt, is de structuur ervan. In tegenstelling tot de dikke, verkalkte schalen van vogel- of dinosauruseieren, heeft dit fossiel een extreem dunne buitenlaag. Het grootste deel van het ei bestond uit een zacht membraan in plaats van een harde schaal.
Dit type structuur lijkt meer op de eieren van moderne reptielen, zoals slangen en hagedissen. Deze eieren zijn flexibel en leerachtig in plaats van stijf. Vanwege hun fragiele aard fossiliseren eieren met een zachte schaal zelden. Na verloop van tijd vergaan ze snel en laten weinig sporen achter.
De zeldzaamheid van dergelijke fossielen maakt de ontdekking in Antarctica bijzonder belangrijk. Volgens onderzoekers is het ei het grootste weekschaal-ei dat ooit is gevonden en levert het waardevol bewijs dat oude reptielen zich mogelijk op manieren voortplantten die wetenschappers voorheen niet kenden.
Het gefossiliseerde ei kreeg uiteindelijk een wetenschappelijke naam: Antarcticoolithus bradyi. De naam betekent zoiets als “Antarctisch stenen ei”, wat zowel de vindplaats als de ongebruikelijke gefossiliseerde vorm weerspiegelt.
Wetenschappers schatten dat het ei tussen de 66 en 68 miljoen jaar oud is. Dit plaatst het aan het einde van het Krijt, vlak voor de inslag van de asteroïde die de massa-extinctie veroorzaakte waarbij de dinosaurussen uitstierven.
De Mosasaurus-verbinding
